Văn nghệ

VỚI MỘT THI PHẨM LUẬT ĐƯỜNG

Khi nói về miền đất và con người Phúc Yên – Lâu nay đã không ít các Nhà văn, Nhà thơ, Nhạc sĩ tốn nhiều giấy mực thể hiện tình yêu, cảm xúc của mình nhưng vẫn không biết chừng nào cho đủ. Trong dịp chuẩn bị ngày Đại lễ kỷ niệm 110 năm thành lập Đô thị Phúc Yên, có một Nhà thơ đã nói về miền đất và con người ấy từ cổ kính xa xưa đến thời văn minh phát triển; Đó là Nhà thơ Văn Thiết (Tên thật Phạm Nguyễn Văn Thiết). - Anh là Hội viên Hội VHNT tỉnh Vĩnh Phúc với bài thơ thể Luật Đường thất ngôn bát cú:

MIỀN ĐẤT PHÚC YÊN

Đảo Ngọc, Nhà Tre bừng sắc núi

Đầm Sen, Chùa Cấm tĩnh tâm người

Phố phường sầm uất nghề hưng thịnh

Thôn xóm thanh bình lúa tốt tươi

Mã tấu súng trường vang một thuở

Địa linh nhân kiệt tụ muôn đời

Công thành danh toại hồng trang sử

Mái ấm Yên vui Phúc đắp bồi.

“Miền Đất Phúc Yên” cũng giản dị và hiền hậu như con người Phúc Yên vậy thôi. Từ xa xưa miền đất ấy đã là: Mái ấm, Yên vui / Công thành, Danh toại. Khi có giặc ngoại xâm thì: Địa linh, Nhân kiệt/ Mã tấu, Súng trường... Tới nay, thời công nghiệp hóa bừng khởi, Phúc Yên lại trở thành Đô thị đổi mới và phát triển trong sự thay da đổi thịt: Phố phường sầm uất/ Đảo Ngọc, Nhà Tre/ Đầm Sen, Chùa Cấm/ Thôn xóm thanh bình..,

Bằng ngòi bút tài hoa, Nhà thơ Văn Thiết chỉ với 56 từ, những câu chữ thật chặt chẽ, anh đã có một bức dung họa về “Miền Đất Phúc Yên” thật đầy đủ, có sắc có hồn, với cảnh quan không gian phát triển, đang lớn lên trong cuộc sống ấm no, hạnh phúc: Bừng sắc núi/ Lúa tốt tươi/ Nghề hưng thịnh/ Tĩnh tâm người/ Vang  một thuở/ Tụ muôn đời / Phúc đắp bồi/ Hồng trang sử..,

Điều đó thể hiện tình cảm, tình yêu sâu sắc của Nhà thơ với quê hương. Đặc biệt là trách nhiệm của người cầm bút trước Đảng và các cấp Chính quyền cũng như toàn thể người dân quê anh..,Nó toát lên cái tứ, cái hồn, cái say, cái cảm của người viết thi phẩm Đường luật mà tôi muốn nói trên đây. 

Khi đọc “Miền Đất Phúc Yên” người bình muốn cụ thể hơn về tính Logic, tính thâm uyển trong học thuật, trong cú pháp của thể thơ luật Đường này, (ta hay gọi là thơ Bác học, thơ Xướng Họa kỳ thanh), thể thơ kiệm lời nhưng sâu sa thâm thúy, đa nghĩa đa thanh, phân luật bằng trắc vần điệu với từng cặp đối nhau, xem ra không đơn giản chút nào. Ngày nay với ngôn ngữ thuần Việt (Ta gọi là thơ Đường luật Việt Nam). Nói vậy thôi, chứ để làm một Bài thơ luật Đường hoàn toàn tiếng Việt là rất khó bởi nó vẫn phải tuân thủ đầy đủ nội hàm của thơ Đường luật Hán ngữ thời nhà Đường xưa là: Khai –Thực –Luận –Kết với Niêm Luật phải mạch lạc rõ ràng. Các cặp đối Thực, đối Luận phải chặt chẽ chuẩn xác từng ý, từng từ theo ngôn từ và ngữ pháp tiếng Việt nữa. Ngoài ra phải có nhạc điệu nhịp đọc, cách dùng từ khi gieo vần Bằng –Trắc. Thơ phải có tứ có hồn phải đạt tính Logic từ câu mở bài đến câu kết cuối (Từ câu 1 dên câu 8).

Thông thường thì bài thất ngôn bát cú phải đủ 5 vận (ở câu 1, 2, 4, 6 và 8). Đây là thể cơ bản, chỉ cần 2 vế đối Thực và đối Luận là đủ. – Loại thứ hai là thể trốn vận (vần ở câu 2, 4, 6, 8), tức là khi mở đề, câu đầu gieo vần trắc, vậy cả bài chỉ còn 4 vận (vì thế gọi là trốn vận) nên bắt buộc cặp Mở đã phải đối (hai câu đầu phải là một cặp đối) – Như vậy bài thơ có Mở đối, Thực đối và Luận đối. Trong thi phẩm “ Miền Đất Phúc Yên” –Nhà thơ Văn Thiết đã chọn thể Trốn vận. Ta xem ngay hai câu Mở:   

Đảo Ngọc, Nhà Tre bừng sắc núi

Đầm Sen, Chùa Cấm tĩnh tâm người

Với nhịp 2-2 -3: Đảo Ngọc, Nhà Tre đối Đầm Sen, Chùa Cấm. Bừng sắc núi đối Tĩnh tâm người vô cùng chặt chẽ và đã truyền cảm tới người đọc về những địa danh của Miền Đất Phúc Yên đang quy hoạch mở rộng và phát triển của một vùng đô thị.

Tới hai câu thực:

Phố phường sầm uất nghề hưng thịnh

Thôn xóm thanh bình lúa tốt tươi.

Cặp Thực được đổi nhịp 4-3:  Phố phường sầm uất đối Thôn xóm thanh bình. – Nghề hưng thịnh đối Lúa tốt tươi. Cũng thật chuẩn chỉ mạch lạc thể hiện tinh thần hào sảng, lòng kiêu hãnh của người dân khắp thôn xóm phố phường về sự phát triển đổi mới, sự hưng vượng của quê hương Phúc Yên đang tiến lên Thành phố trẻ.

Tiếp cặp câu Luận:

Mã tấu, súng trường vang một thuở

Địa linh, Nhân kiệt tụ muôn đời.

Lại trở về với nhịp 2-2-3:  Mã tấu, súng trường đối Địa linh, Nhân kiệt - Vang một thuở đối Tụ muôn đời. Ở cặp đối Luận này đã tạo cảm xúc người đọc cùng Phúc Yên xa xưa, ngày nay và cả mai sau nữa, Phúc Yên luôn là miền đất Địa linh Nhân kiệt tụ vững muôn đời. Khi có giặc bất luận chúng là kẻ nào. Người dân Phúc Yên dẫu chỉ bằng mã tấu, súng trường vẫn làm lên lịch sử vẻ vang.

Tôi chợt nhớ Nhà thơ - Nhà giáo Vũ Quang Hưng cũng đã viết:

Một thuở giáo gươm đền nợ nước /Một thời súng nhỏ hạ tàu bay / Phúc Yên người sống hồn nghệ sĩ / Coi nhẹ lợi danh mộng phố phường..,

Trở lại với ba cặp đối (6 câu thơ trong bài) Nhà thơ Văn Thiết đã khắc họa nên diện mạo của miền đất và con người Phúc Yên…Nhạc điệu của thơ thật nhẹ nhàng êm ái, bằng trắc, niêm luật rõ ràng, đối ngẫu, ngữ pháp chặt chẽ. Ý thơ sâu sắc đa nghĩa đa thanh, thoáng đạt của bức tranh thơ trong lòng người đọc.

Cuối cùng là hai câu kết thật đằm thắm và hay! Bút lực Văn Thiết như một lời khảng định và lại còn có ý chơi chữ (Yên và Phúc – Chính là Phúc Yên quê anh).

Công thành danh toại hồng trang sử

Mái ấm Yên vui Phúc đắp bồi.!

            Đọc xong thi phẩm Miền Đất Phúc Yên, người đọc thấy thoải mái như vừa bước ra từ địa đàng ngôn ngữ luật Đường, 56 từ thật đắc địa..

Về học thuật và cú pháp: “Miền Đất Phúc Yên” là thi phẩm Đường luật thất ngôn bát cú đạt mức có hạng, tự nó có thể chia thành nhiều bài thơ Đường thể thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn bát cú hoặc ngũ ngôn tứ tuyệt khác.. Thí dụ: Nếu ta tách bốn câu đầu và bốn câu cuối, ta đã có hai bài thơ thất ngôn tứ tuyệt luật Đường. Nếu chỉ lấy hai câu mở với hai câu kết ta cũng có một bài thất ngôn tứ tuyệt khác:

Đảo Ngọc, Nhà Tre bừng sắc núi

Đầm Sen, Chùa Cấm tĩnh tâm người

Công thành danh toại hồng trang sử

Mái ấm Yên vui Phúc đắp bồi.

Lấy hai câu Thực và hai câu Luận:

Phố phường sầm uất nghề hưng thịnh

Thôn xóm thanh bình lúa tốt tươi

Mã tấu súng trường vang một thuở

Địa linh nhân kiệt tụ muôn đời.

Nếu bỏ hai từ đầu của mỗi câu toàn bài, ta có bài thơ ngũ ngôn bát cú:

Nhà Tre bừng sắc núi

Chùa Cấm tĩnh tâm người

Sầm uất nghề hưng thịnh

Thanh bình lúa tốt tươi

Súng trường vang một thuở

Nhân kiệt tụ muôn đời

Danh toại hồng trang sử

Yên vui Phúc đắp bồi.

            Tương tự như trên, ta lại có thêm bốn bài ngũ ngôn tứ tuyệt nữa. Xin miễn chép ra ở đây

Như vậy “Miền Đất Phúc Yên” đã tách thành 10 bài thơ luật Đường mà vẫn nguyên vẹn ý nghĩa mượt mà của nó. Ở đây nếu nhìn kỹ, chúng ta vẫn có thể tách ra thành nhiều bài thơ nữa ở dạng Bốn từ đầu và Ba từ cuối trong mỗi câu.

Người bình bài này xin dừng ở đây. Trong cảm xúc của mình, tôi vẫn thấy còn băn khoăn một chút gì đó về cặp Mở, cặp Thực và cặp Luận, có lẽ là với kết cấu như vậy sẽ hơi nghiêng  về Thực. Hoặc đây cũng có thể tác giả đã theo cách viết người xưa: “Nhất trực thị –Nhị cảm điền” mà ngày nay ít người nghĩ tới.? Song với tôi - “Miền Đất Phúc Yên” vẫn là một thi phẩm Đường luật có tâm có tầm của Nhà thơ Văn Thiết

Xin thành tâm chia vui và chúc mừng Nhà thơ

Vũ Tuấn Anh  (Vũ Thi)

                                     Phúc Yên 24/6/2015

  VTA – Hội viên Hội VHNT Vĩnh Phúc

Ngày đăng: 19/12/2018
  • Tiêu đề *
  • Người gửi *
  • Email*
  • Nội dung bình luận*
Các tin cùng chuyên mục