Tin Văn hóa xã hội

Phúc Yên- đô thị 113 năm tuổi

Nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Vĩnh Phúc, là cửa ngõ phía Bắc, tiếp giáp với thủ đô Hà Nội, thành phố Phúc Yên nằm trên vùng bán sơn địa. Từ khi thành lập đến nay, tuy đô thị Phúc Yên đã nhiều lần chia tách, tái lập và chuyển cấp đơn vị hành chính nhưng với vị trí, tiềm năng và truyền thống của một vùng đất có bề dày lịch sử, văn hoá lâu đời, Phúc Yên luôn được tỉnh Vĩnh Phúc xác định là trung tâm kinh tế trọng điểm của tỉnh.

Nhân dịp kỷ niệm 113 năm ngày thành lập đô thị Phúc Yên, chúng ta cùng nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển của một đô thị năng động, phát triển- đô thị Phúc Yên

Ngày 06/01/1901, toàn quyền Đông Dương đã quyết định lấy phủ Đa Phúc, huyện Kim Anh và một phần của huyện Đông Khê (tên cũ của huyện Đông Anh, lúc đó thuộc tỉnh Bắc Ninh) hợp với huyện Yên Lãng (tách khỏi tỉnh Vĩnh Yên), lập tỉnh Phù Lỗ, tỉnh lỵ, đặt ở làng Phù Lỗ, huyện Kim Anh.

Ngày 10/12/1903, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định rời lỵ sở về Đạm Xuyên, huyện Yên Lãng. Tên tỉnh vẫn gọi là Phù Lỗ.Sau khi có đủ căn cứ, ngày 18/2/1904, Toàn quyền Đông Dương đã ra Nghị định số 599,Điều I Nghị định nêu rõ:“Tỉnh Phủ Lỗ mà trụ sở hành chính đã được chuyển về Đạm Xuyên theo Nghị định ngày 10/12/1903 kể từ nay sẽ được chỉ định lấy tên là Phúc Yên”.

Ngày 31/10/1905, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định công nhận trung tâm Phúc Yên, Thủ phủ của tỉnh Phúc Yên được thành lập trên cơ sở đất đai của ba làng Đạm Xuyên, Tháp Miếu và Tiền Châu, có ranh giới theo bản đồ đính theo Nghị định ngày 8/10/1892, thuộc tổ chức ngân sách đô thị. Như vậy, từ thời điểm này (31-10-1905) Phúc Yên với vị trí là Thủ phủ, tỉnh lỵ của tỉnh Phúc Yên chính thức được hưởng quy chế của một đô thị (thị xã). Sau cách mạng tháng Tám, lỵ sở Phúc Yên được gọi là thị xã Phúc Yên, là trụ sở làm việc của Tỉnh ủy, Ủy ban KCHC tỉnh Phúc Yên (từ tháng 9 năm 1945 đến năm 1948).

 Năm 1949, Phúc Yên hạ cấp thành khu phố và tiếp tục là thủ phủ của bộ máy chính quyền thực dân Pháp tại tỉnh Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc cho đến tháng 8 năm 1954.Ngày 17/6/1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I đã có Quyết định số 361-PC/2 hợp nhất khu phố Phúc Yên vào xã Đức Thắng thành xã Phúc Thắng thuộc huyện Kim Anh, tỉnh Phúc Yên.

 Ngày 01/02/1955, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 450-TTg cho tái lập thị xã Vĩnh Yên và thị xã Phúc Yên trực thuộc tỉnh Vĩnh Phúc. Địa giới hành chính thị xã Phúc Yên khi tái lập gồm có 3 khu phố: Đệ Nhất, Đệ Nhị, Đệ Tam. Làng Tháp Miếu tách ra từ xã Phúc Thắng nhập vào xã Thắng Lợi của huyện Kim Anh.

Tiếp theo, ngày 21/01/1957, Bộ Nội vụ có Nghị định số 30-NĐ/CQNT “trả thôn Tháp Miếu thuộc xã Thắng Lợi, huyện Kim Anh về thị xã Phúc Yên”.

Từ năm 1955 đến tháng 6 năm 1976, Phúc Yên là thị xã trực thuộc tỉnh Vĩnh Phúc, trong đó khoảng thời gian từ tháng 8 năm 1954 đến hết năm 1960 là trụ sởlàm việc của cơ quan Đảng, chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc. Địa giới hành chính của thị xã gồm 5 đơn vị cơ sở là 4 khu: A, B, C, D thuộc 3 khu phố Phúc Yên cũvà làng Tháp Miếu. Đến những năm chống Mỹ có thêm hai cơ sở mới ra đời là khu Thanh Tước và khu Gốc Găng.

Ngày 26/6/1976, Hội đồng Chính phủ có quyết định số 97-Cp “chuyển thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phú thành thị trấn Phúc Yên trực thuộc huyện Yên Lãng, tỉnh Vĩnh Phú”.Khi huyện Yên Lãng sáp nhập với huyện Bình Xuyên thành huyện Mê Linh thì Phúc Yên là huyện lỵ của huyện Mê Linh.

Năm 1978, Phúc Yên cùng huyện Mê Linh sáp nhập về thành phố Hà Nội. Năm 1991, Phúc Yên cùng huyện Mê Linh chuyển về tỉnh Vĩnh Phú, sau đó, năm 1997 chuyển về tỉnh Vĩnh Phúc.

Ngày 9/12/2003,Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 153/2003/NĐ-CP thành lập thị xã Phúc Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Phúc Yên, thị trấn Xuân Hòa và các xã Phúc Thắng, Tiền Châu, Nam Viêm, Cao Minh, Ngọc Thanh thuộc huyện Mê Linh. Tiếp đó ngày 29/12/2003 Tỉnh ủy Vĩnh Phúc đã ban hành Quyết định số 445-QĐ/TU chỉ định Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Ủy ban kiểm tra, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm UBKT lâm thời Đảng bộ thị xã Phúc Yên. Kể từ ngày 01/01/2004, thị xã Phúc Yên đi vào hoạt động có trụ sở làm việc của thị xã đặt tại phường Trưng Trắc.

Ngày 7/2/2018, Phúc Yên đã chính thức được Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá XIV ban hành  Nghị quyết số 484/NQ-UBTVQH14 công nhận Phúc yên là thành phố thuộc tỉnh Vĩnh Phúc.

Như vậy, trải qua những bước thăng trầm của lịch sử, mặc dù địa giới, cấp độ hành chính nhiều lần thay đổi, lúc là khu phố (tương đương với xã), Thủ phủ cơ quan đầu não cấp tỉnh của chính quyền thực dân Pháp, khi là thị xã của tỉnh Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc và gần 30 năm là thị trấn, lỵ sở của huyện Mê Linh. Song do ưu thế về vị trí địa lý nên Phúc Yên trong lịch sử và hiện tại luôn luôn giữ vai trò là trung tâm phát triển về mọi mặt của tỉnh Phúc Yên, Vĩnh Phú và Vĩnh Phúc ngày nay.

Phúc Yên có diện tích tự nhiên trên 120 km2, dân số hơn 155 nghìn người, có vị trí thuận lợi, là đầu mối giao thông kết nối các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc với Thủ đô Hà Nội và trung tâm kinh tế Bắc Bộ - bằng hệ thống giao thông huyết mạch như: Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai, Quốc lộ 2A, tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai,... Thành phố Phúc Yên chỉ cách Sân bay quốc tế Nội Bài khoảng 8 km. Đây là những điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa với các địa phương trong và ngoài tỉnh. Thực tế trong những năm qua, Phúc Yên đã trở thành địa chỉ hấp dẫn, thu hút đầu tư của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Trong đó, có những tập đoàn kinh tế hàng đầu thế giới như: Toyota, Honda,... Nhiều khu đô thị, dự án nghỉ dưỡng cao cấp được đầu tư và hoạt động hiệu quả: Khu đô thị Đồng Sơn, Khu đô thị Xuân Hòa, Khu đô thị Hùng Vương Tiền Châu và một số đô thị khác,... Khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng tiêu chuẩn 5 sao Flamingo Đại Lải, Sân golf Đại Lải,.v...v.

Nhiều năm qua, Phúc Yên luôn đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, thu ngân sách trong 3 năm gần đây đều đạt và vượt ngưỡng 20.000 tỷ đồng; thu nhập trung bình đầu người hàng năm đạt trên 75,2 triệu đồng/người/năm; số hộ nghèo trên địa bàn thành phố tính đến nay giảm chỉ còn 392 hộ, chiếm tỷ lệ 1,63%.

Song song với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục có nhiều tiến bộ. Trên địa bàn thành phố, hệ thống cơ sở y tế được xây dựng đồng bộ, như: bệnh viện K74 Trung ương, bệnh viện ngành Giao thông vận tải, Bệnh viện đa khoa khu vực; đặc biệt 100% cơ sở y tế của thành phố đã đạt chuẩn quốc gia, đảm bảo việc khám chữa bệnh cho nhân dân trong và ngoài tỉnh.

Về giáo dục, thành phố Phúc Yên hiện có 2 trường đại học, 4 trường cao đẳng; 100% số trường ở các cấp học mầm non, tiểu học và trung học cơ sở của thành phố đã đạt chuẩn Quốc gia.

Công tác an ninh, quốc phòng được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo. Hệ thống chính trị của thành phố được tinh giản, sắp xếp hợp lý, đảm bảo chất lượng và hiệu quả.

Công tác quy hoạch, đầu tư, phát triển đô thị được chú trọng, diện mạo đô thị của thành phố có nhiều đổi mới; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao.

Trở thành thành phố trực thuộc tỉnh Vĩnh Phúc vừa là động lực, mang đến nhiều thời cơ, thuận lợi để phát triển nhưng cũng đặt ra cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố nhiều nhiệm vụ mới, thách thức mới.

Trong thời gian tới, Đảng bộ và nhân dân thành phố Phúc Yên sẽ tiếp tục đoàn kết, quyết tâm thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp hoàn thành các mục tiêu. Cụ thể, về kinh tế: Phấn đấu mục tiêu tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017 - 2020 đạt từ 7,0 - 8,5%; giai đoạn 2021- 2030 đạt từ 9,0 - 10,5%; Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng: công nghiệp, dịch vụ, du lịch và nông nghiệp, xây dựng nền kinh tế bền vững, đồng thời đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Trước hết, tập trung mọi nguồn lực để xây dựng kết cấu hạ tầng, làm tốt công tác quy hoạch của thành phố; Phát triển nông, lâm nghiệp, thủy sản gắn với hoàn thiện các tiêu chí để xây dựng Phúc Yên, ngày càng phát triển, và giàu đẹp.

Về an sinh xã hội: Xây dựng một xã hội văn minh, lành mạnh, ổn định; tiếp tục quan tâm, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của nhân dân. Tập trung giải quyết tốt chính sách lao động, việc làm và thu nhập, đảm bảo an sinh xã hội.

Về quốc phòng, an ninh: Xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận chiến tranh nhân dân phù hợp với điều kiện và tình hình mới; Đảm bảo an ninh, trật tự xã hội; thực hiện hiệu quả hoạt động tấn công, trấn áp tội phạm, trong đó tập trung đấu tranh với hoạt động diễn biến hòa bình, tội phạm hình sự nguy hiểm, tội phạm ma túy... Nhân rộng các điển hình tiên tiến trong phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”.

Trong không khí phấn khởi, tự hào kỷ niệm 113 năm ngày thành lập đô thị Phúc Yên và sự kiện Phúc Yên chính thức trở thành thành phố trực thuộc tỉnh, Đảng bộ và chính quyền thành phố kêu gọi toàn thể cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang và nhân dân phát huy truyền thống quê hương, đoàn kết, chung tay xây dựng thành phố Phúc Yên trở thành một đô thị ngày càng hiện đại, văn minh.

Lan Phương (biên tập)

Ngày đăng: 31/10/2018
  • Tiêu đề *
  • Người gửi *
  • Email*
  • Nội dung bình luận*